Вкаменената гора

 

...και οι...'' Πομπηίες'' της Λέσβου!!

Όσοι από τους επισκέπτες της Λέσβου είχαν την ευκαιρία μιας ολιγοήμερης παραμονής και περιήγησης σε ολόκληρο το νησί με αυτοκίνητο, είχαν μία τουλάχιστον μόνιμη απορία! Μα πως γίνετε η μισή Λέσβος να είναι ένας μικρός καταπράσινος παράδεισος από δένδρα και φυτά και η άλλη μισή άγονη…σχεδόν φαλακρή…άσχετα αν έχει τη δική της εξαιρετική γοητεία! Υπάρχει λογική απάντηση, αρκεί να γυρίσετε…20 εκατομμύρια χρόνια πίσω!!!!

Τότε…περίπου, εκδηλώθηκε έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα στο χώρο του Βορείου Αιγαίου. Στην κεντρική Λέσβο δημιουργήθηκαν έτσι μεγάλα ηφαιστειακά οικοδομήματα. Πρόκειται για τα ηφαίστεια της Βατούσας, του Λεπετύμνου, της Άγρας, της Ανεμώτιας και του Μεσοτόπου, με ηφαιστειακούς θόλους και πολλά διαφορετικά σημεία εξόδου των ηφαιστειακών υλικών.

Σήμερα τα 2/3 της έκτασης της Λέσβου καλύπτονται από ηφαιστειακά πετρώματα που δημιουργήθηκαν την περίοδο από 21 έως 16 εκατομμύρια χρόνια.
 

Οι ηφαιστειακές εκρήξεις προκάλεσαν την έξοδο τεράστιων ποσοτήτων λάβας, στάχτης και άλλων ηφαιστειακών υλικών που σκέπασαν μεγάλες εκτάσεις. Αυτά τα πυροκλαστικά υλικά κινήθηκαν από τα ανατολικά προς τα δυτικά και σκέπασαν το μεγάλο, πυκνό και πλούσιο δάσος που υπήρχε την εποχή εκείνη. Η κίνηση τους ήταν ταχύτατη και κάλυψε αμέσως τους κορμούς, τα κλαδιά, τους καρπούς, και τα φύλλα των δέντρων.

Η απομόνωση των φυτικών ιστών από τις επιφανειακές συνθήκες και η έντονη υδροθερμική κυκλοφορία, θερμών ρευστών πλούσιων σε πυρίτιο που ακολούθησε, επέτρεψε την τέλεια απολίθωση των φυτικών ιστών, κάτω από ιδανικές συνθήκες.
 
Κατά την διαδικασία αυτή έγινε η αντικατάσταση μόριο προς μόριο, της οργανικής φυτικής ύλης, από ανόργανες ενώσεις. Με τον τρόπο αυτό διατηρήθηκαν πολύ καλά τα μορφολογικά γνωρίσματα των δένδρων, όπως η εξωτερική επιφάνεια του κορμού, οι αυξητικοί δακτύλιοι καθώς και η εσωτερική δομή του ξύλου.

Στη δυτική Λέσβο, η φυσική διάβρωση των ηφαιστειακών σχηματισμών αλλά και ανθρώπινη επέμβαση, έφερε και φέρνει σιγά-σιγά στο φως εντυπωσιακά απολιθωμένα τμήματα δένδρων που έζησαν στο μακρινό παρελθόν.

Εντυπωσιακοί ιστάμενοι και κατακείμενοι κορμοί δένδρων, η δε διάμετρος των μεγαλύτερων εξ αυτών, ξεπερνά τα τρία μέτρα και το ύψος τους τα επτά ενώ οι κατακείμενοι ξεπερνούν σε μήκος τα είκοσι μέτρα.
 
Τα χρώματα τους λαμπερά, απίστευτα ζωντανά, ξεχωρίζουν από τα σταχτιά και τα γκρίζα των ηφαιστειακών πετρωμάτων που τα περιβάλλουν. Αμέτρητες οι αποχρώσεις του κόκκινου, του κίτρινου και του καστανού, του πράσινου αλλά και του μαύρου. Ανταύγειες από κροκί, άλικο, μενεξεδί μέχρι το πράσινο και το βαθύ μπλε σε ασυνήθιστους συνδυασμούς, θαμπώνουν το μάτι του επισκέπτη.

Πρόκειται για ένα κόσμο διαφορετικό, ακίνητο μα συνάμα τόσο ζωντανό. Η μαγεία μιας άλλης, άγνωστης Ατλαντίδος. Μιας περιοχής που βυθίσθηκε και χάθηκε πριν από εκατομμύρια χρόνια κάτω από τα πυρωμένα σύννεφα στάχτης που δημιούργησαν οι ηφαιστειακές εκρήξεις στο Βόρειο Αιγαίο. Θα μπορούσε να ονομασθεί «Πομπηία των φυτών».

Η διατήρηση απολιθωμένων ριζικών συστημάτων δένδρων, σε πολύ καλή κατάσταση, αποτελεί ιδιαιτερότητα για το απολιθωμένο δάσος της Λέσβου καθώς θεωρείται δείκτης της αυτόχθονης δημιουργίας του απολιθωμένου δάσους, πράγμα που είναι στον κόσμο μοναδικό.

Καμία περιγραφή και κανένα άλλο μέσο εκτός από μία επιτόπου επίσκεψη δεν μπορεί να αποκαλύψει επαρκώς το πραγματικό θαύμα, την ομορφιά και την περίεργη έλξη που το Απολιθωμένο Δάσος προκαλεί.

Στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Σιγρίου, μπορείτε μέσω του εκπληκτικού οπτικοακουστικού υλικού και των ζωντανών ξεναγήσεων από τους ειδικούς του, μάθετε πολύ περισσότερα για το Απολιθωμένο Δάσος της Λέσβου καθώς και για τις γεωλογικές εξελίξεις των τελευταίων…20 εκατομμυρίων ετών στο νησί!!
 
Όμως, αν είχατε την ευκαιρία να παραμείνετε στη Λέσβο για περισσότερες μέρες, τότε θα μπορούσατε να ανακαλύψετε κάτι μοναδικό αλλά λιγότερο γνωστό! Πρόκειται για τη Συλλογή Φυσικής Ιστορίας Βρίσας. Εκεί όπου ίσως σκεφτείτε ότι η «Πομπηία των φυτών», πολλά εκατομμύρια χρόνια αργότερα, έδωσε τη σκυτάλη….στη «Πομπηία των ζώων». Στη συλλογή αυτή φιλοξενούνται τεμάχια παλαιοντολογικών απολιθωμάτων ζώων που έζησαν περίπου 2 εκατομμύρια χρόνια πρίν στη περιοχή αυτή και ανακαλύφθηκαν πρόσφατα.

Μεταξύ των σπουδαίων ευρυμάτων αυτών υπάρχουν σιαγώνες και οστά σπανιότατου είδους υπερμεγεθών πιθήκων, χαυλιόδοντες ελεφάντων, μικρά τεμάχια του σώματος γιγάντιας χελώνας, της οποίας ομοίωμα εκτίθεται στο μουσείο - συλλογή της Βρίσας κ.α.