Gastronomik Arayış

 

 Midilli lezzetlerini keşfedin

 

Osmanlı’da “imparatorluğun bahçesi” olarak anılan altın ada Midilli, zeytininden uzosuna, kurabiyesinden deniz ürünlerine bir lezzet cennetidir. Mutfak söz konusu olduğunda, muhteşem ürünleri ile çıkar karşımıza... Midilli gastronomisi Anadolu kıyılarıyla kardeş olsa da, pişirme yöntemleri ve kullanılan malzemelerde ayrılıp çeşitlendiği için damak tatları da biraz farklılaşıyor. Ada mutfağının en önemli malzemesi hafif kokulu zeytinyağı, sonra taze balık, ahtapot, deniz ürünlerinin envai çeşidi, tuzlama balık (Kalloni’nin meşhur sardalyası), otlaktan beslenen hayvanların sütünden yapılan yoğurt, yağ ve lor peyniri, tereyağı, badem ezmesi, helva ve reçeller, uzo ve eşlikçisi zengin mezeler... Ancak, son yıllarda Midilli şarapları da uzonun hakimiyeti karşısında yeni yeni kimliğine kavuşuyor.

 

Kokulu baharatların ölçülü kullanımıyla doğal malzemeyle yapılmış ev yemeklerini adanın her yerinde rahatça bulabilirsiniz. Yörede beslenen danaların veya kuzuların pirzolalarını da deneyebilirsiniz. Etlerinin mis gibi kekik koktuğunu göreceksiniz. İçi doldurulmuş ve fırınlanmış kuzu, mevsiminde kerevizli ayvalı dana eti, sarımsaklı domatesli kefal pilakisi Midilli’nin geleneksel yemeklerinden sadece birkaçı... Zaten Osmanlı döneminde ada “imparatorluğun bahçesi” olarak adlandırılmış. Ada mutfağı, Akdeniz tarzı beslenmeyi en iyi temsil eden mutfaklardan. Lezzetler net ve turistik mutfak Midilli’yi henüz sarmalamamış. Gündüz sakin, deniz, doğa ve tarihle baş başa, gece ise enerjik, keyifli ve geleneksel lezzetlerle dolu bu adayı gezmek için en az üç gün ayırmanızı öneririz.

 

Uzo deyince Plomari : Yunanistan’ın içtiği uzoların yüzde altmışı ve en lezzetlileri adanın Plomari kasabasında üretiliyor. Adanın en leziz zeytinyağları da Plomari’den. Barbayanni Ailesi 150 yıldır uzo üretiminde adanın en ünlü markası. Uzo yapımında bizim rakılarımızda kullanmadığımız yıldız anason ve değişik bitkiler kullanılıyor, üretim direkt üzümlerin damıtılmasından yapılmıyor. Damıtma veya ıslatma yoluyla anason tohumları, yıldız anason, rezene, kakule, mısır, melekotu, kişniş gibi tohumlarla aromalandırılmış olan alkolün harmanlanması ile üretiliyor.

 

Adada birçok aile kendi uzosunu kendisi üretiyor. Her bir markanın tamamen farklı özellikleri var. Bu da kullandıkları değişik aromalı bitki karışımlarından kaynaklanmakta. Uzoya meze olarak adalılar tuzlanmış sardalya, kurutulmuş ahtapot ve fava öneriyorlar. “Bütün zeytin çeşitleri uzo için mükemmel birer mezedir. Zeytinleri az miktarda uzoya ve zeytinyağına bastırın, kırılmış kişniş tohumlarına bulayın ve limon dilimleriyle servis yapın” diyorlar.

Midilli’de uzo genelde yemekten önce mezelerle içilir ve en çok da güneşte kurutulan ve kömürde pişirilerek suyu içinde muhafaza edilen düğmeli ahtapotun yanına yakışır. Midillililer ahtapotu sade, limonsuz, yağsız, haşlanmamış geleneksel şekliyle servis ederler. Her sahil kasabasında ahtapotları ipe serili olarak görebilirsiniz. Haşlanmadığı için daha serttir ancak düğmeleri kıtır kıtırdır.

 

Muhteşem Mezeler : Uzo kültürü bu derece gelişmiş olan Midilli’nin mezeleri de şüphesiz meşhurdur. Adada kabak çiçeği dolması iki farklı çeşitte yapılır. Birincisinde marul, dereotu, nane, taze soğan, maydanoz ve pirinçli içle çiçekler doldurulur. Diğerinde, yani adada yaygın olanında ise, peynir, yumurta, soğan, taze nane ile doldurulmuş çiçekler, mayalı yumurtalı hamura bulanarak kızgın zeytinyağında kızartılır. Peynir topları pane olarak servis edilir. Adanın koyun ve keçi sütü karıştırılarak yapılan geleneksel ladotiri (kefalaki) peyniri ızgara edilerek masaya gelir. Bu peynir aynı zamanda adanın yağ peyniri olarak adlandırılan ve zeytinyağı içinde konserve edilerek satılan ünlü peyniridir. Kasseri yani kaşar peyniri, yine tavada kızartılarak salatalık sosu ile servis edilir. Domates topları, domates mücveri, kabak ve patlıcan kızartması, incecik dilimlenmiş sebzeler, masanıza üzerinde peynir rendesi ile kıtır kıtır gelir. Tüm mezelerin ortak özelliği, asla yağ yutmamalarıdır! Bu özellik tüm yemeklerin sade ve hafif olmasını sağlamaktadır.

 

Harika Tatlılar : Adanın tatlıları da harikadır. Midilli pastanelerinde değişik mitolojik-bitki şekilli badem ezmeleri, yerel baklava, bademli, sakızlı, Midilli zeytinyağı ile yapılmış kurabiyeler, kremalı börekler, paskalya çörekleri, çeşit çeşit pastalar, dondurmalar mevcuttur. Baklava yufkaları arasına tel kadayıf sarılarak veya tel kadayıf sade olarak pişirilerek üzerine şerbet gezdirilir. Cevizli bükme baklavanın üzerine tarçın ve karanfilli şurup dökülür. Sakızlı börek ve mahlepli çörek çeşitlerine kutularda ulaşabilirsiniz. Helvalarda gülsuyu kullanılır ve helvalar gül şekli verilerek satılır. Sıcak lokma, peynirli, ıspanaklı, kremalı tatlı börekleri sahildeki dükkanlarda yiyebilirsiniz.

 

Kadınlar yerel lezzetleri koruyor : Şehirleşme devam ederken, gelenek dışlanmamış ve tüm adalılar yerel ürünlerine, üretimlerine sahip çıkmışlar, özellikle kadınlar... Ada genelinde 17 adet Kadın Zirai Turizm Kooperatifi vardır. Bu kooperatifler kadın arkadaş gruplarının ekonomiye ve yerel ürünlere katkısının güzel bir örneğidir. Kadınlar, üretilen bu reçel, helva, kurabiye, peksimet, tatlı, susam şekeri, lokum, makarna, erişte, tarhana, salça, sirke, şurup ve likörlerle aile bütçesine katkıda bulunmanın yanı sıra turistleri yerel ve kaliteli lezzetlerle tanıştırmaktalar. Kadın kooperatiflerini en küçük köyde bile bulmanız mümkündür.